[ 680 - سفاكى نادر شاه در پايان عمر . ] 680 من شآمت الظلم مؤرخان اتفاق دارند نادر شاه در پنجسال آخر پادشاهى خود ظلمى كه برعيت كرد در هيچ تاريخى ياد نكرده‌اند و چون دولت هندوستان به دستش افتاد عرق سخاوتش در حركت آمده خراج سه ساله را به رعاياى خود بخشيد و اموال و خواسته‌هاى خويش را بكلات مىفرستاد و باستحكام آن مىكوشيد و بعدا از بخشش خود پشيمان شده خراج سه ساله را كه بخشيده بود بازپس گرفت و ماهانهء سپاه را از آن ميداد بلكه روزبروز بر خزانهء دولتى اضافه ميكرد و راه گرفتن اين وجوه بوجوه بسيار از گزند و آزار حاصل ميشد نادر شاه ميدانست كه براى برترى كه بمذهب اهل سنت داده دل مردم ايران به او مايل نيست و از اين‌رو كه علما و ملت را منشاء اين امر و فساد ميدانست بيشتر تعدى ميكرد و هم بدين سبب بآنانكه هنوز برفض و تشيع راسخ بودند اعتماد نمىكرد در واقع بمردم ايران ايمانى نداشت تنها اميدش در سپاه و ملازمان بافغانان و تركمنان بودى و هر يك از امراى ايران كه اقتدارى داشت يا در اذهان مردم مهم بودى به بهانه‌اى از ميانه برداشت از اينرو نوع تنفرى از او در اطراف كشور پديد شد و هرجا سرى بود گردن كشيد چنان كه فارس و شيروان و مازندران هرسه در يك زمان ياغى شدند . شعر : گريزد رعيت ز بيدادگر * كند نام زشتش بگيتى سمر بسى برنيايد كه بنياد خود * بكند آنكه بنهاد بنياد بد خرابى كند مرد شمشيرزن * نه چندانكه دود دل طفل و زن چراغى كه بيوه‌زنى برفروخت * بسى ديده باشى كه شهرى بسوخت چون اين اخبار به گوش نادر شاه رسيد چنان خشمناك شد كه هرگاه سابقا يكىيكى ميكشت بعد از شنيدن اين خبر شهر شهر مردم كشتى مهديخان مؤرخ نادرى گويد كه مردم منازل خود را رها كرده از ستم وى بغارها و بيابانها جاى گرفته و زبان حال ايشان چنين بدى شعر : بچه كار آيدت جهان‌دارى * مردنت به كه مردم‌آزارى [ 681 - ياغى شدن برادرزادهء نادر شاه بر او ] 681 منها نقل است هنگامى كه شنيد برادرزاده‌اش على قلى خان در سيستان ياغى شده نادر شاه لشكر كشيد و اراده كرده بود كه همهء ايرانيان كه در سپاه على قلى خان‌اند بقتل رساند ، اهل تواريخ متفقند كه اين حركات نادر شاه در پايان زندگى وى نوعى جنون و مرض ماليخوليا بود كه بر مزاج سلطنت‌مآب استيلا يافته بود ، و چون اين خبر به گوش برخى از امراى معتبر كه در دستگاه نادر شاه بودند رسيد و دانسته شده بود كه نام ايشان نيز در عداد كشته‌شدگان خواهد بود از اينرو در هلاك وى كوشيدند و